Ön Çapraz Bağ - ÖÇB / ACL(Anterior Cruciate Ligament) Yaralanmaları

Ön Çapraz Bağ - ÖÇB / ACL(Anterior Cruciate Ligament) Yaralanmaları

 

 

 

 

 

 

Diz Eklemi ve Ön Çapraz Bağ  

  • Diz eklemi insan vücudundaki en büyük sinoviyal eklerndir.
  • Yapısal özelliği nedeniyle vücutta yaralanmalara en açık olan bu eklernde ön çapraz bağ (ÖÇB) yaralanmaları oldukça sık görülür. 
  • Ön çapraz bağ dizi stabilize eden dört ana ligamandan biridir ve tibianın femura göre öne kaymasını önleyen birincil stabilizördür.

  • Günlük aktivitelerde ön çapraz bağa etki eden kuvvetler 285­ 400 N aralığındadır ÖÇB tibianın femura göre öne doğru hareketi esnasında eklem içinde oluşan kuvvetin %75-85'ini karşılar ve 30 derecelik fleksiyonda tibianın femur üzerinde 5-8 mm öne kaymasına izin verir.
  • Ön çapraz bağ tamamen intraartiküler bir yapı olup hiçbir kapsüler bağlantısı olmayan tek diz ligamanıdı. Bu nedenle sağlam bir dizde palpasyon ile algılanması mümkün değildir.
  • ÖÇB, femurdan tibiaya, önden arkaya, lateralden mediale doğru diz eklemini çaprazlayarak uzanır.
  • Kemik yapışma yerlerine uyum sağlayabilmekiçin kendi etrafında hafifçe dışa doğru döner.
  • Girgis ve arkadaşları yaptıkları kadavra çalışmasında OÇB 'ın ortalama uzunluğunu 38 mm, ortalama genişliğini ise 1i mm olarak bildirmişlerdir. 

ÖÇB ve Menisküs İlişkisi ?

  • ÖÇB'ın bazı lifleri tibiada transvers interrneniskal ligamanın altından geçerek lateral menisküsürı ön boynuzuna bağlanır.
  • Bazı olgularda ise ÖÇB tibial yapışma yerinin posteriorundan ayrılan lifler Iateral menisküs arka boynuzunun yapısına katılabilir.
  • Ayrıca, ÖÇB'ın bazı lifleri tibiada, medial menisküs arka boynuzunun hemen önündeki küçük bir alana da güçlü bir biçimde yapışırlar.
  • Bu sebeple Ön Çapraz Bağ Yaralanmaları ile beraber Menüsküs Yaralanmaları da görülebilir.

Diz Yaralanma Şekli Gidişatı Etkiler Mi?​

  • Ön çapraz bağ kanlanması yoğun olarak orta genikülar arterden az miktarda da medial ve lateral inferior genikülar arterlerin terminal dallarından olmaktadır.
  • Damarlar ÖÇB 'a fernoral yapışma yerinin arka yüzünden girerek sinovium içinde dallanırlar ve periligarrıantöz damar ağını oluştururlar.
  • Bu damar ağı OÇB 'ın bağ dokusunu besleyen endoligamantöz damar ağı ile anastomoz yaparak tüm ligamanı be sleyen bir sistem oluşturur.
  • Bu kanlanma biçimi parsiyel OÇB lezyonlarının değişken prognozu ile yakından ilişkilidir.
  • Fleksiyondaki (bükük-katlı-tam düz olmayan) dizde ani yavaşlama travması ile oluşan travmalarda sağlam kalan bağın kanlanması bozulmadığı için prognoz/süreç iyi olmaya eğilimlidir. Buna karşın damarların bağa girdiği bölgedeki hipe­rekstansiyon (dizin aşırı, diz kapağının geri kaçacak kadar düz olması) travması yaralanmalarında tüm ligamanın kanlanması bozulacağı için prognoz kötü olabilir.

Ön Çapraz Bağ Yaralanması Sonrası Ameliyat Şart Mıdır?

  • Diz ekleminin herhangi bir hasarı sonucu ÖÇB'da kısmı yırtık problemleri ortaya çıkarsa eklem stabilitesi bozulur.
  • Bu durumda öncelike Fizyoterapi'ye başvurulur.  Bu süreçte uygulanan doğru rehabilitasyon ile çoğunlukla amleiyata gerek kalmaksızın kişi tedavi edilerek günlük yaşamına döndürülebilmektedir.
  • Uygulanan tedaviye rağmen hastanın günlük yaşamını etkileyebilecek boyutlara ulaşan problemler  var ise veya hasta sporcu ise OÇB rekonstrüksiyonuna "cerrahi girişim" başvurulur.

Ameliyat'ta Ne Yapılır?

  • ÖÇB rekonstrüksıyon teknıgının tarıhı boyunca 60'ı aşkın eklem İçi rekonstrüksiyon tekniği tanımlanmıştır.
  • Ancak son yıllarda otogreflerin kullanıldığı artroskopik yöntemler tercih edilmektedir.
  • Uygulanacak cerrahi yönteme kişinin yaşı, mesleği, fiziki muayenesi ve diğer faktörler göz önüne alınarak Ortopedi Cerrahı tarafından karar verilmelidir.

Ameliyata Gerek Yok İse Fizyoterapi Ne Zaman Yapılmalıdır?

  • Kısmı yırtıklarda yaralanmadan hemen sonra fizyoterapi'ye başlanabilir. 
  • Bu süreçte öncelikli amaç yumuşak dokuda oluşacak ödemin kontrol altında tutulması ve doku iyileşmesinin doğru ilerlemesinin desteklenmesidir.
  • Akut /ilk faz atlatıldıktan sonra diz ekleminin stabilizasyonundan "eklemin hareketleri sırasında dizin bütünlüğünün korunması" sorumlu olan kaslar farklı kas kasılma tipleri kullanılarak geliştirilir ve dizi daha iyi korumaları sağlanır.
  • Bu süreçte vücut yükünün kaslar tarafıdnan daha iyi taşınması ve dizin kontrolünün gelişmesi, Ön Çapraz Bağ üzerine binen yükü azaltacaktır. 
  • Bu sürete proprioseptif duyu "vücut farkındalığı" da çalışılarak eklem ve kas da bulunan mekanoreseptörlerin aktifleştirilmesi sağlanır.

Ameliyattan Sonra Fizyoterapi Gerekli Midir?

  • Eğer Ortopedi Cerrahı ameliyatı uygun gördü ise, fizyoterapi sürecine başlanırken hekiminiz ile görüşülerek uyguladığı teknik, cerrahi girişim sırasında neler yaptığı ve nelere dikkat edilmesini istediği öğrenilerek sürece böylelikle başlanır ve devam edilir.
  • Genellikle ilk hafta içerisinde tedaviye başlanarak ödem kontrolü, izometrik egzersizler dediğimiz eklemde hareket açığa çıkarmadan kuvvetlendirme egzerislzeri gibi uygulamalar ile cerrahi sonrası sürecin eksiksiz ilerlemesi sağlanır.

Detaylı Bilgi İçin Bize Ulaşabilirsiniz.